Szybkie badanie urazowe

 

Aby dowiedzieć się w jakim stanie jest poszkodowany, co mu się stało oraz jakich zaznał urazów należy go zbadać. W tym celu pomocna będzie znajomość podstawowego, szybkiego badania urazowego. Utrzymujemy kontakt wzrokowy z rannym. Badanie przeprowadza jedna osoba, badamy poszkodowanego w pozycji, w jakiej go zastaliśmy.

 

Schemat szybkiego badania urazowego:

 

  • bezpieczeństwo własne;
  • ocena wstępna miejsca zdarzenia;
  • wrażenia ogólne;
  • bezpieczne podejście do poszkodowanego;
  • stan świadomości poszkodowanego;
  • udrożnienie górnych dróg oddechowych;
  • ocena oznak krążenia;
  • głowa;
  • odcinek szyjny kręgosłupa;
  • klatka piersiowa;
  • brzuch;
  • miednica;
  • kończyny dolne;
  • kończyny górne;
  • wywiad SAMPLE;
  • ponowna ocena ABC.

 

Bezpieczeństwo własne to najważniejszy aspekt dla osoby ratującej czyjeś życie. Przed podejściem do poszkodowanego rozejrzyj się, czy coś ci nie zagraża np. luźno wiszące kable pod napięciem, wydobywający się dym niewiadomego pochodzenia, obecność szkodliwych oparów chemicznych, zbliżający się pojazd, itp. W sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu ratującego należy w pierwszej kolejności zadbać o zniwelowanie niebezpieczeństwa później dopiero zbliżamy się do poszkodowanego.

 

Ocena wstępna miejsca zdarzenia i wrażenia ogólne pomagają nam w stwierdzeniu, w jakim stanie jest poszkodowany. Oceniamy co się stało, jak do tego doszło oraz jakie mogą być tego konsekwencje. Szukamy ewentualnych widocznych krwawień, nienaturalnych ułożeń kończyn, deformacji ciała.

 

Podejście do poszkodowanego od strony nóg musi poprzedzić zadanie pytania: ?Co się stało?!? ? z bezpiecznej, ale nie dużej odległości. W przypadku, gdy nasz poszkodowany nie odpowie na zadane pytanie zbliżamy się do niego. Podchodzimy z boku i kucamy, w taki sposób, aby jedno nasze kolano było bezpośrednio nad klatką piersiową poszkodowanego (bez dotyku, ale w ten sposób unieruchomimy kończynę górną, którą poszkodowany może się zamachnąć), nasze ręce opieramy o ramiona osoby potrzebującej pomocy.

 

Bardzo ważnym elementem badania jest sprawdzenie jego przytomności poszkodowanego. W celu sprawdzenia tego będąc w pozycji bezpiecznej delikatnie potrząsamy poszkodowanym (tak, jakbyśmy chcieli go obudzić) i zadajemy po raz drugi głośno i zdecydowanie pytanie: ?Co się stało?!?.

 

Poszkodowany, zwłaszcza nieprzytomny, może mieć problem z oddychaniem. Aby pomóc poszkodowanemu w oddychaniu musimy udrożnić górne drogi oddechowe. W tym celu układamy jedną rękę na czole poszkodowanego, a dwa palce drugiej ręki na kostną część żuchwy (twarde miejsce na brodzie). Odginamy głowę poszkodowanego do tyłu do momentu wyczucia oporu.

 

Po udrożnieniu górnych dróg oddechowych oceniamy oddech. Aby wykonać tę czynność pochylamy naszą twarz nad ustami poszkodowanego tak, żeby na naszym policzku wyczuć oddech, uchem usłyszeć oddech, a wzrokiem zaobserwować ruchy oddechowe klatki piersiowej. Oddech sprawdzamy przez 10 sekund.

 

Gdy nie widzę, nie słyszę i nie czuje ? POGOTOWIA POTRZEBUJĘ

 

Bez potrzeby nie wkładamy palców do ust poszkodowanego. Poszkodowany może nas nieświadomie ugryźć. Wyjmujemy ewentualne wystające z ust przedmioty jak patyczek z lizaka czy loda itp.

 

Uwaga. Obowiązujące standardy postępowania mówią, iż w pierwszej pomocy, w pomocy przedmedycznej osoby bez wykształcenia medycznego nie badają tętna. Badamy i stwierdzamy jedynie oznaki krążenia, do których należą:

 

  • zauważalny oddech;
  • różowa skóra;
  • odpowiednia temperatura ciała;
  • ruchy poszkodowanego;
  • reakcje obronne np. na ból.

 

Szybkie badanie poszkodowanego pod kątem urazów rozpoczynamy od badania najwyżej położonej części ciała ? głowy. Aby ułatwić nam zapamiętanie kolejności postępowania warto zauważyć, iż badamy poszkodowanego ?od góry do dołu? miejsce po miejscu.

 

Głowę badamy rękoma i wzrokiem. Rękoma przesuwamy po głowie od podstawy czaszki (czyli od miejsca połączenia czaszki z kręgosłupem) po czubek głowy, szukając pod palcami deformacji, wystających bądź wklęsłych miejsc w głowie co może świadczyć o jakichś złamaniach. Po zbadaniu rękoma głowy poszkodowanego oglądamy czyste do tej pory rękawiczki ? czy nie ma na nich krwi. Obserwujemy, czy nie wydobywa się z ucha krew bądź płyn mózgowo-rdzeniowy (płyn o zabarwieniu słomkowym), czy nie pojawiają się sińce za uszami czy też sińce okularowe ? zasinienia wokół oczu. Może to świadczyć o złamaniu podstawy czaszki.

 

Odcinek szyjny kręgosłupa badamy wyczuwając między palcami wyrostki kolczyste kręgów ? czyli te elementy, które normalnie widzimy i czujemy na naszym kręgosłupie. Jeśli wyczujemy jakąś wyraźną nierówność czy też wyczujemy brak któregoś wyrostka oznaczać to może, że doszło do urazu kręgosłupa.

 

Na klatce piersiowej badamy żebra oraz widoczne rany. Znów wykonujemy to za pomocą rąk oraz wzroku.

 

Brzuch badamy uciskając z wyczuciem dookoła pępka. Interesuje nas napięcie mięśniowe czyli czy brzuch jest twardy czy miękki. Jeśli jest twardy oznacza to, iż być może mamy do czynienia z urazami narządów wewnętrznych, natomiast miękki brzuch informuje nas, iż wszystko jest w porządku.

 

Miednica czyli obręcz biodrowa to te kości, które łączą kończynę dolną z resztą ciała. Uraz miednicy jest bardzo niebezpieczny i może być stanem zagrożenia życia. Przy złamaniu miednicy poszkodowany może się wykrwawić. Chwytamy za talerze biodrowe czyli wystające, twarde, kostne elementy i wykonujemy ruch ?zamykania? i ?otwierania? książki czyli ściskamy równomiernie do środka i jeśli brak jakichkolwiek oznak bólowych czy wyczuwalnej ruchomości wyciskamy na zewnątrz. Jeśli dalej nie ma w/w objawów możemy być spokojni.

 

Kończyny dolne badamy pod względem złamań, zwichnięć, skręceń, krwotoków, ciał obcych, amputacji, oparzeń itp. Kończynę należy w pierwszej kolejności zobaczyć oceniając widoczne krwotoki, ciała obce, ewentualne amputacje (całkowite oderwanie części kończyny od reszty). W dalszej kolejności należy chwycić kończynę w jak najwyższym jej miejscu na udzie i jednym zdecydowanym ruchem przesunąć ręką po kończynie w kierunku stopy. W ten sposób badamy reakcje bólowe na nasze badanie, oraz wyczuwamy pod palcami nienaturalne zniekształcenia, które mogą być spowodowane złamaniem bądź zwichnięciem. Obserwując rękawiczki możemy również zauważyć ewentualne krwotoki niewidoczne gołym okiem ?

 

spowodowane może to być ułożeniem kończyny. Kończynę górną badamy dokładnie w taki sam sposób jak kończynę dolną.

 

Wywiad SAMPLE to współgrający z szybkim urazowym badaniem poszkodowanego element, który należy wykonywać równocześnie. Wywiad dotyczy zapytania poszkodowanego o wszystkie ważne, interesujące nas oraz służby medyczne kwestie.

 

S ? Symptomy, interesuje nas wszystko to, co dotyczy samopoczucia poszkodowanego. Co go boli, w jakim miejscu. Czy od dawna odczuwa ból i jaki jest ten ból. Próbujemy się dowiedzieć jakie dolegliwości ma poszkodowany.

 

A ? Alergie, interesują nas przede wszystkim uczulenia na leki, żywność, owady itd.

 

M ? Medykamenty, jakie leki poszkodowany przyjmuje na stałe, bądź te, które przyjął ostatnio w związku ze złym samopoczuciem czy też doraźnie na skutek jakiegoś zachorowania.

 

P ? Przebyte choroby, dowiadujemy się na jakie przewlekłe choroby cierpi poszkodowany. Interesuje nas również jakie choroby ma już za sobą np. przebyty zawał mięśnia sercowego, cukrzyca itd.

 

 L ? Lunch, poszkodowany ma za zadanie opowiedzieć nam o ostatnim posiłku. Kiedy i co jadł, ważne jest również kiedy pił wodę.

 

 E ? ?Ewentualnie co jeszcze? ? to jest moment na dowiedzenie się bezpośrednio od poszkodowanego jak doszło do wypadku oraz co ważniejsze jak się czuł tuż przed zdarzeniem.

 

Ponowna ocena ABC (A ? drożność dróg oddechowych, B ? oddech, C ? oznaki krążenia). Na kontrolę ABC należy przeznaczyć ok. 10 sekund.

 

Całe szybkie badanie urazowe poszkodowanego powinno trwać nie dłużej niż 2 minuty.