Oparzenia

 

Oparzenie to uszkodzenie skóry i w zależności od stopni oparzenia także głębiej położonych tkanek lub narządów, wskutek działania ciepła, żrących substancji chemicznych, prądu elektrycznego, promieni słonecznych ? UV, promieniowania i innych ekstremalnych czynników promiennych. Przy rozległych oparzeniach ogólnoustrojowy wstrząs może doprowadzić do zgonu.

 

Objawy:

 

I Stopień ? zaczerwienienia, piekący ból;

II Stopień ? objawy I stopnia, pęcherzyki z płynem surowiczym;

III Stopień ? zwęglenie tkanki.

 

Oparzenia ciężkie: twarz ? szczególnie oczy i usta, krocze, wszystkie oparzenia powyżej 10 % pow. ciała (I, II, III), wszystkie oparzenia III stopnia.

 

Postępowanie: zdejmujemy biżuterię, schładzamy pod bieżącą wodą (letnia, chłodna) nie krócej niż 15 minut, zamiast tego możemy zastosować opatrunek żelowy, oparzenie I stopnia ? Panthenol. Musimy uważać na hipotermie (przechłodzenie). Kiedy oparzenie staje się na naszych oczach szybko! ściągamy odzież, żeby nie przylegała. Zakładamy opatrunek osłaniający, niczym nie smarujemy, nie przekłuwamy pęcherzy (ochładzają). Żywa pochodnia: przewracamy na twarz, tłamsimy ogień od głowy do nóg, nie gasimy polarem (topi się).

 

Powierzchnię oparzenia można ocenić na miejscu wypadku posługując się tzw. regułą dziewiątki. Powierzchnia dłoni odpowiada mniej więcej jednemu procentowi całkowitej powierzchni ciała. Jeżeli oparzenie przekroczy 10% powierzchni ciała postępujemy przeciwwstrząsowo.

 

U osób dorosłych powierzchnię oparzeń oceniamy według reguły:

 

  • oparzenie ręki i głowy ocenia się na 9 % powierzchni ciała;
  • oparzenia nogi, przedniej strony tułowia oraz pleców ? po 18 % powierzchni ciała;
  • oparzenia genitalii i wewnętrznej strony dłoni ? po 1 %.

 

U dzieci:

 

  • oparzenie głowy oceniamy na 15% powierzchni ciała;
  • oparzenia nogi 17% powierzchni ciała;
  • oparzenia przedniej strony tułowia oraz pleców 32% powierzchni ciała;
  • oparzenia ręki ocenia się na 9% powierzchni ciała;
  • oparzenia genitalii i wewnętrznej strony dłoni ? po 1%.

 

U noworodków:

 

  • oparzenie głowy oceniamy na 22% powierzchni ciała;
  • oparzenia nogi 14% powierzchni ciała;
  • oparzenia przedniej strony tułowia oraz pleców 30% powierzchni ciała;
  • oparzenia ręki ocenia się na 9,5% powierzchni ciała;
  • oparzenia genitalii i wewnętrznej strony dłoni ? po 1 %.

 

Za groźne dla życia dla dorosłego człowieka przyjmuje się oparzenie II stopnia (i cięższe) obejmujące ponad 18 % powierzchni ciała. U dziecka stosuje się regułę dziewiątki nieco zmodyfikowaną. Tu wystąpienie ciężkiego wstrząsu grozi, gdy powierzchnia oparzenia przekroczy 8 % powierzchni ciała.

 

Oparzenia chemiczne

 

Postępowanie: usuwamy substancję mechanicznie tzw. odruchem chemika: zdmuchujemy, potem strzepujemy (w taki sposób, aby substancja chemiczna nie miała kontaktu z pozostałą częścią ciała i nie powodowała dalszych oparzeń), pod żadnym pozorem nie polewamy wodą!, ostrożnie ściągamy odzież z poszkodowanego, jak najszybciej zakładamy opatrunek.

 

Poparzenia oczu

 

Postępowanie: przemywamy bieżącą wodą (od środka do zewnątrz), transport, komfort psychiczny.

Omdlenie, utrata przytomności

 

Omdlenie

 

Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności, która statystycznie trwa kilka sekund. Jeśli poszkodowany omdlewa w naszej obecności można stwierdzić, jak długo trwa. Omdlenie po upływie 30 sekund traktujemy jako utratę przytomności. Omdlenie podczas prawidłowego funkcjonowania organizmu ustaje.

 

Przyczyny:

 

  • niedotlenienie mózgu;
  • szok;
  • ból;
  • zmęczenie;
  • nadmiar tlenu;
  • ?nagła pionizacja? ? za szybko wstajemy.

 

Postępowanie:

 

  • kontrola funkcji życiowych (ABC);
  • dostarczenie świeżego powietrza (wyniesienie z zatłoczonego pomieszczenia, otworzenie okna);
  • szczególną uwagę zwracamy na głowę, jej urazy;
  • rozluźniamy ubranie;

 

Pozycja autoprzetoczeniowa (4 kończynowa) zapewniająca poszkodowanemu lepszy dopływ krwi do mózgu ? unieść kończyny górne i dolne powyżej poziomu głowy i tułowia. Uniesione nogi opieramy np. na krześle lub też na własnej zgiętej w kolanie nodze. Trzymając ręce poszkodowanego możemy kontrolować oznaki krążenia. Jeśli poszkodowany nie odzyskuje świadomości, oznacza to iż nie jest to omdlenie. W takim przypadku należy postępować jak z chorym nieprzytomnym, czyli udrożnić drogi oddechowe i ułożyć w pozycji bocznej ustalonej.

 

Utrata przytomności

 

Utrata przytomności to stan zaburzenia świadomości w którym osoba nie reaguje na żadne bodźce zewnętrzne.Osoba całkowicie nieprzytomna nie wykazuje żadnej reakcji na polecenia, nawet na silne bodźce bólowe.

 

Są różne etapy utraty przytomności ? od lekkich, po ciężkie (np. śpiączki). Stan nieprzytomności utrzymuje się przez dłuższy czas. Utrata przytomności jest groźniejsza od omdlenia, ponieważ wyłączają się wszystkie funkcje ochronne organizmu. Jest szczególnie niebezpieczna, gdy zauważamy wiotczenie mięśni lub zapadanie się języka.

 

Przyczyny:

 

  • choroby,
  • zaburzenia ukrwienia mózgu,
  • zaburzenia regulacji cieplnej,
  • zatrucia,
  • zaburzenia wewnętrzne (np. niewydolność nerek, niewydolność wątroby),
  • niedobór lub nadmiar składników fizjologicznych (np. cukrów - hipoglikemia lub hiperglikemia),
  • urazy mechaniczne i krwawienie spowodowane urazem,
  • skrajne przeżycia natury psychicznej.

 

Postępowanie:

 

  • kontrola funkcji życiowych ABC;
  • rozluźniamy ubranie;
  • układamy w pozycji bezpiecznej (zapewnia stabilizację, zapobiega aspiracji wymiocinami, jest wygodna).

 

Inne urazy

 

Urazy stawów

 

Skręcenie to uraz polegający na przekroczeniu fizjologicznego zakresu ruchu w stawie. Na skutek skręcenia może dojść do uszkodzenia torebki stawowej, więzadeł, chrząstki stawowej.

Objawy: ból, obrzęk, wyższa temp. miejscowa. Główne objawy skręcenia to ostry ból w okolicy stawu ograniczający jego ruchomość, obrzęk i krwawy wylew w miejscu uszkodzonych włókien torebki stawowej, wysięk śródstawowy.

 

Postępowanie: okłady z altacetu, bandażujemy bandażem elastycznym.

 

Zwichnięcie to uszkodzenie, w którym dochodzi do chwilowej bądź trwałej utraty kontaktu powierzchni stawowych, przemieszczenie kości w torebce stawowej lub całkowite wyciągnięcie z niej kości. (odkształcenie stawu pozostaje). Zwichnięciu może towarzyszyć uszkodzenie struktur wewnątrzstawowych (więzadeł, chrząstki, łąkotek) oraz naciągnięcie bądź rozerwanie torebki stawowej. Staw jest niestabilny, a dodatkowo może dojść do uciskania tętnic lub nerwów.

 

Postępowanie: traktujemy jak złamanie ? unieruchamiamy dwie sąsiednie ze stawem kości długie.

 

Urazy wewnętrzne głowy

 

Objawy: zaburzenia świadomości, czujemy guz, deformację, krwotok, wyciek z uszu, zaburzenia pamięci, ew. wymioty, zawroty głowy.

 

Postępowanie: pozycja półsiedząca, niezwłocznie wzywamy pogotowie, stabilizacja odcinka szyjnego.

 

Odma opłucna ? obecność powietrza w klatce piersiowej, w jamie opłucnej powodująca zmianę ciśnień (powietrze naciska na płuca, zaczynają się kurczyć).

 

Objawy: duszności, zaróżowiona piana z rany, ew. rana, zaburzenia świadomości.

 

Postępowanie:

 

ciało obce ? nie wyciągamy, unieruchamiamy, na ranę gaza wyjałowiona, ew. czysty materiał, folia (przyklejony przylepcem z 3 stron ? trójstronny zastawkowy opatrunek pozwala wydostać się powietrzu); jak najszybszy transport do lekarza;

 

przy braku otwartej rany natychmiast do lekarza, przy braku oddechu tętna nie sprawdzamy! ? reanimacja; zagrożenie wstrząsem.

 

Urazy brzucha

 

Objawy: ból, zasinienie (krew gromadzi się pod skórą), twardy brzuch (obrona mięśniowa).

 

Postępowanie: nie karmimy, nie poimy, postawa taka jak osobie wygodnie (podkurczone nogi), udrożnienie dróg, jeżeli nieprzytomny ? boczna ustalona z podkurczonymi nogami, komfort psychiczny i termiczny. Nie robimy żadnych okładów.

Złamania

 

Złamanie to całkowite przerwanie ciągłości kości. Gdy dochodzi do przerwania niecałkowitego uraz określa się jako nadłamanie.

 

Podstawowe objawy złamania to:

 

  • patologiczna ruchomość kości,
  • nieprawidłowe ułożenie,
  • trzeszczenie odłamów kości,
  • obrzęk,
  • ból,
  • krwiak.

 

Złamania kości długich

 

Postępowanie: unieruchamiamy minimum dwa sąsiadujące stawy. Złamanej kończyny nie nastawiamy. Pozostawiamy w dotychczasowej pozycji, obkładając kończynę podręcznymi przedmiotami (sweter, bluza, koc, torby z zakupami). Można również ustabilizować poprzez przywiązanie do drugiej kończyny. Zdrową kończynę przesuwamy do kończyny złamanej. Unieruchamiamy za pomocą chust trójkątnych na wysokości bioder i kolan. Trzecią chustę zawiązujemy na stopach, tak aby powstała ?ósemka? (związująca grzbiet jednej stopy oraz podeszwę drugiej i odwrotnie). Wypełniamy anatomicznie wolne przestrzenie (pod kolanami i między nogami poszkodowanego ? koc, bluza, sweter).

 

Złamanie podstawy czaszki

 

Specyficzne objawy: miejsca złamania wyczuwalne dotykiem, płyn rdzeniowo-mózgowy może wyciekać z uszu, nosa, ust, zaburzenia świadomości, sińce okularowe.

 

Postępowanie: zranienia opatrujemy opatrunkiem osłaniającym, nie uciskowym (tak samo postępujemy, gdy wydobywa się krew z uszu lub płyn rdzeniowo-mózgowy), pozycja półsiedząca, unieruchamiamy odcinek szyjny kręgosłupa, zakładamy, że może być uszkodzony kręgosłup, konieczny kontakt z lekarzem.

 

Złamanie żeber

 

Postępowanie: jeżeli jest złamane jedno żebro nie trzeba opatrywać, ale dla komfortu opatrujemy od dołu bandażem elastycznym. Pozycja półsiedząca u przytomnego. U nieprzytomnego pozycja boczna ustalona, ciężar ciała opieramy na uszkodzonej stronie, by druga swobodnie mogła oddychać. W przypadku złamania kilku żeber usztywniamy (unieruchamiamy) najpierw ręką, potem podłużnym i niesztywnym przedmiotem np. zeszytem, bandażujemy.

 

Złamanie obojczyka

 

Postępowanie: unieruchomienie złamania ? temblak, przybandażować do ciała.

 

Urazy kręgosłupa

 

Postępowanie: kręgosłup szyjny stabilizujemy, wypełniamy ew. krzywizny ciała, nie przemieszczamy, nie ruszamy, jeżeli transport jest konieczny to na czymś płaskim (przenoszenie metodą jak największej ilości rąk), dbamy o komfort psychiczny i termiczny.

 

Urazy miednicy

 

Nie ruszamy, nie wiążemy ?ósemki? na kostkach, gdy transport jest konieczny, postępujemy tak jak w przypadku urazu kręgosłupa.

Szybkie badanie urazowe

 

Aby dowiedzieć się w jakim stanie jest poszkodowany, co mu się stało oraz jakich zaznał urazów należy go zbadać. W tym celu pomocna będzie znajomość podstawowego, szybkiego badania urazowego. Utrzymujemy kontakt wzrokowy z rannym. Badanie przeprowadza jedna osoba, badamy poszkodowanego w pozycji, w jakiej go zastaliśmy.

 

Schemat szybkiego badania urazowego:

 

  • bezpieczeństwo własne;
  • ocena wstępna miejsca zdarzenia;
  • wrażenia ogólne;
  • bezpieczne podejście do poszkodowanego;
  • stan świadomości poszkodowanego;
  • udrożnienie górnych dróg oddechowych;
  • ocena oznak krążenia;
  • głowa;
  • odcinek szyjny kręgosłupa;
  • klatka piersiowa;
  • brzuch;
  • miednica;
  • kończyny dolne;
  • kończyny górne;
  • wywiad SAMPLE;
  • ponowna ocena ABC.

 

Bezpieczeństwo własne to najważniejszy aspekt dla osoby ratującej czyjeś życie. Przed podejściem do poszkodowanego rozejrzyj się, czy coś ci nie zagraża np. luźno wiszące kable pod napięciem, wydobywający się dym niewiadomego pochodzenia, obecność szkodliwych oparów chemicznych, zbliżający się pojazd, itp. W sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu ratującego należy w pierwszej kolejności zadbać o zniwelowanie niebezpieczeństwa później dopiero zbliżamy się do poszkodowanego.

 

Ocena wstępna miejsca zdarzenia i wrażenia ogólne pomagają nam w stwierdzeniu, w jakim stanie jest poszkodowany. Oceniamy co się stało, jak do tego doszło oraz jakie mogą być tego konsekwencje. Szukamy ewentualnych widocznych krwawień, nienaturalnych ułożeń kończyn, deformacji ciała.

 

Podejście do poszkodowanego od strony nóg musi poprzedzić zadanie pytania: ?Co się stało?!? ? z bezpiecznej, ale nie dużej odległości. W przypadku, gdy nasz poszkodowany nie odpowie na zadane pytanie zbliżamy się do niego. Podchodzimy z boku i kucamy, w taki sposób, aby jedno nasze kolano było bezpośrednio nad klatką piersiową poszkodowanego (bez dotyku, ale w ten sposób unieruchomimy kończynę górną, którą poszkodowany może się zamachnąć), nasze ręce opieramy o ramiona osoby potrzebującej pomocy.

 

Bardzo ważnym elementem badania jest sprawdzenie jego przytomności poszkodowanego. W celu sprawdzenia tego będąc w pozycji bezpiecznej delikatnie potrząsamy poszkodowanym (tak, jakbyśmy chcieli go obudzić) i zadajemy po raz drugi głośno i zdecydowanie pytanie: ?Co się stało?!?.

 

Poszkodowany, zwłaszcza nieprzytomny, może mieć problem z oddychaniem. Aby pomóc poszkodowanemu w oddychaniu musimy udrożnić górne drogi oddechowe. W tym celu układamy jedną rękę na czole poszkodowanego, a dwa palce drugiej ręki na kostną część żuchwy (twarde miejsce na brodzie). Odginamy głowę poszkodowanego do tyłu do momentu wyczucia oporu.

 

Po udrożnieniu górnych dróg oddechowych oceniamy oddech. Aby wykonać tę czynność pochylamy naszą twarz nad ustami poszkodowanego tak, żeby na naszym policzku wyczuć oddech, uchem usłyszeć oddech, a wzrokiem zaobserwować ruchy oddechowe klatki piersiowej. Oddech sprawdzamy przez 10 sekund.

 

Gdy nie widzę, nie słyszę i nie czuje ? POGOTOWIA POTRZEBUJĘ

 

Bez potrzeby nie wkładamy palców do ust poszkodowanego. Poszkodowany może nas nieświadomie ugryźć. Wyjmujemy ewentualne wystające z ust przedmioty jak patyczek z lizaka czy loda itp.

 

Uwaga. Obowiązujące standardy postępowania mówią, iż w pierwszej pomocy, w pomocy przedmedycznej osoby bez wykształcenia medycznego nie badają tętna. Badamy i stwierdzamy jedynie oznaki krążenia, do których należą:

 

  • zauważalny oddech;
  • różowa skóra;
  • odpowiednia temperatura ciała;
  • ruchy poszkodowanego;
  • reakcje obronne np. na ból.

 

Szybkie badanie poszkodowanego pod kątem urazów rozpoczynamy od badania najwyżej położonej części ciała ? głowy. Aby ułatwić nam zapamiętanie kolejności postępowania warto zauważyć, iż badamy poszkodowanego ?od góry do dołu? miejsce po miejscu.

 

Głowę badamy rękoma i wzrokiem. Rękoma przesuwamy po głowie od podstawy czaszki (czyli od miejsca połączenia czaszki z kręgosłupem) po czubek głowy, szukając pod palcami deformacji, wystających bądź wklęsłych miejsc w głowie co może świadczyć o jakichś złamaniach. Po zbadaniu rękoma głowy poszkodowanego oglądamy czyste do tej pory rękawiczki ? czy nie ma na nich krwi. Obserwujemy, czy nie wydobywa się z ucha krew bądź płyn mózgowo-rdzeniowy (płyn o zabarwieniu słomkowym), czy nie pojawiają się sińce za uszami czy też sińce okularowe ? zasinienia wokół oczu. Może to świadczyć o złamaniu podstawy czaszki.

 

Odcinek szyjny kręgosłupa badamy wyczuwając między palcami wyrostki kolczyste kręgów ? czyli te elementy, które normalnie widzimy i czujemy na naszym kręgosłupie. Jeśli wyczujemy jakąś wyraźną nierówność czy też wyczujemy brak któregoś wyrostka oznaczać to może, że doszło do urazu kręgosłupa.

 

Na klatce piersiowej badamy żebra oraz widoczne rany. Znów wykonujemy to za pomocą rąk oraz wzroku.

 

Brzuch badamy uciskając z wyczuciem dookoła pępka. Interesuje nas napięcie mięśniowe czyli czy brzuch jest twardy czy miękki. Jeśli jest twardy oznacza to, iż być może mamy do czynienia z urazami narządów wewnętrznych, natomiast miękki brzuch informuje nas, iż wszystko jest w porządku.

 

Miednica czyli obręcz biodrowa to te kości, które łączą kończynę dolną z resztą ciała. Uraz miednicy jest bardzo niebezpieczny i może być stanem zagrożenia życia. Przy złamaniu miednicy poszkodowany może się wykrwawić. Chwytamy za talerze biodrowe czyli wystające, twarde, kostne elementy i wykonujemy ruch ?zamykania? i ?otwierania? książki czyli ściskamy równomiernie do środka i jeśli brak jakichkolwiek oznak bólowych czy wyczuwalnej ruchomości wyciskamy na zewnątrz. Jeśli dalej nie ma w/w objawów możemy być spokojni.

 

Kończyny dolne badamy pod względem złamań, zwichnięć, skręceń, krwotoków, ciał obcych, amputacji, oparzeń itp. Kończynę należy w pierwszej kolejności zobaczyć oceniając widoczne krwotoki, ciała obce, ewentualne amputacje (całkowite oderwanie części kończyny od reszty). W dalszej kolejności należy chwycić kończynę w jak najwyższym jej miejscu na udzie i jednym zdecydowanym ruchem przesunąć ręką po kończynie w kierunku stopy. W ten sposób badamy reakcje bólowe na nasze badanie, oraz wyczuwamy pod palcami nienaturalne zniekształcenia, które mogą być spowodowane złamaniem bądź zwichnięciem. Obserwując rękawiczki możemy również zauważyć ewentualne krwotoki niewidoczne gołym okiem ?

 

spowodowane może to być ułożeniem kończyny. Kończynę górną badamy dokładnie w taki sam sposób jak kończynę dolną.

 

Wywiad SAMPLE to współgrający z szybkim urazowym badaniem poszkodowanego element, który należy wykonywać równocześnie. Wywiad dotyczy zapytania poszkodowanego o wszystkie ważne, interesujące nas oraz służby medyczne kwestie.

 

S ? Symptomy, interesuje nas wszystko to, co dotyczy samopoczucia poszkodowanego. Co go boli, w jakim miejscu. Czy od dawna odczuwa ból i jaki jest ten ból. Próbujemy się dowiedzieć jakie dolegliwości ma poszkodowany.

 

A ? Alergie, interesują nas przede wszystkim uczulenia na leki, żywność, owady itd.

 

M ? Medykamenty, jakie leki poszkodowany przyjmuje na stałe, bądź te, które przyjął ostatnio w związku ze złym samopoczuciem czy też doraźnie na skutek jakiegoś zachorowania.

 

P ? Przebyte choroby, dowiadujemy się na jakie przewlekłe choroby cierpi poszkodowany. Interesuje nas również jakie choroby ma już za sobą np. przebyty zawał mięśnia sercowego, cukrzyca itd.

 

 L ? Lunch, poszkodowany ma za zadanie opowiedzieć nam o ostatnim posiłku. Kiedy i co jadł, ważne jest również kiedy pił wodę.

 

 E ? ?Ewentualnie co jeszcze? ? to jest moment na dowiedzenie się bezpośrednio od poszkodowanego jak doszło do wypadku oraz co ważniejsze jak się czuł tuż przed zdarzeniem.

 

Ponowna ocena ABC (A ? drożność dróg oddechowych, B ? oddech, C ? oznaki krążenia). Na kontrolę ABC należy przeznaczyć ok. 10 sekund.

 

Całe szybkie badanie urazowe poszkodowanego powinno trwać nie dłużej niż 2 minuty.

Podkategorie

  • Zadania

    Oprócz zadań z zakresu Powszechnej Samoobrony Ludności i Obrony Cywilnej, pracownicy biura realizują zadania wiązane z szeroko rozumianym bezpieczeństwem oraz obronnością.